Açıklama
🔹 Klavuz Nedir?
Klavuz, delinmiş bir deliğin içine vida dişi açmak (iç vida oluşturmak) için kullanılan diş açma kesici takımdır.
Üzerinde, talaşın dışarı atılmasını sağlayan kanallar (flütler) bulunur.
CNC tezgâhlarda, matkaplarda veya el kolları (T kolu) yardımıyla manuel olarak kullanılabilir.
Kısaca:
Klavuz, bir delik içine vida açmayı sağlayan kesici alettir.
⚙️ Klavuzun Yapısı
Bir klavuz genellikle üç ana bölümden oluşur:
-
Giriş (Başlangıç) kısmı: Vida açmaya başlayan konik bölümdür.
-
Kesici dişli kısım: Asıl vida profilini oluşturan bölüm.
-
Sap kısmı: Tutucuya bağlanan düz bölümdür.
Malzeme olarak genelde HSS (yüksek hız çeliği) veya karbür (tungsten carbide) kullanılır.
🧩 Klavuz Çeşitleri
Klavuzlar, kullanım şekline, yapısına ve diş tipine göre sınıflandırılır:
🔸 1. Kullanım Şekline Göre Klavuzlar
| Tür | Açıklama |
|---|---|
| El Klavuzu | Elle kullanılan, genellikle 2 veya 3’lü set (ön, orta, son) şeklindedir. |
| Makine Klavuzu | CNC, torna veya matkap tezgâhlarında kullanılır; tek parça halindedir. |
| Spiral Klavuz | Talaşı yukarı atar, kör deliklerde kullanılır. |
| Düz Yivli Klavuz | Talaşı aşağı iter, kör olmayan deliklerde uygundur. |
| Spiral Nokta Klavuzu (Gun Tap) | Talaşı ileriye doğru iter, yüksek hızlı işleme içindir. |
🔸 2. Diş Tipine Göre Klavuzlar
| Diş Tipi | Kullanım Alanı |
|---|---|
| Metrik (M, ISO) | En yaygın standart, örn. M6, M8, M10 |
| Whitworth (BSP, BSPT) | Boru ve sıvı hatları için |
| UNC / UNF (İnç serisi) | Amerikan standardı (UNC: kaba, UNF: ince diş) |
| NPT (Konik diş) | Boru bağlantılarında sızdırmazlık gerektiren yerler |
🔸 3. Malzemeye Göre Klavuzlar
| Malzeme Türü | Uygun Klavuz Tipi |
|---|---|
| Çelik, Paslanmaz Çelik | Spiral veya düz yivli makine klavuzu |
| Alüminyum | Geniş yivli spiral klavuz |
| Dökme Demir | Düz yivli veya kısa konik klavuz |
| Pirinç / Bronz | Spiral nokta klavuzu |
| Plastik | Düşük kesme açılı el klavuzu |
🔸 4. Takım Seti Olarak Klavuzlar
Genellikle 3 parçalık setler halinde satılır:
1️⃣ Başlatma (Taper Tap) – İlk birkaç dişi açar.
2️⃣ Ara (Intermediate Tap) – Orta derinlikte işler.
3️⃣ Son (Bottoming Tap) – Dişi tam derinliğine kadar işler.
🔩 Klavuzun Kullanım Alanları
-
CNC işleme merkezlerinde iç vida açma
-
Kalıp ve aparat imalatı
-
Makine montajı ve bakım onarımı
-
Metal, alüminyum, plastik parçalar
-
Endüstriyel üretim, otomotiv, savunma sanayi
💡 Klavuz Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
✅ Delik çapı doğru seçilmelidir (vida adımına göre).
✅ Klavuzlama sırasında yağlama yapılmalıdır.
✅ Fazla tork uygulamaktan kaçınılmalıdır.
✅ Her kullanımdan sonra temizlenip yağlanmalıdır.
🧠 Kısaca Özet:
Klavuz, deliklere iç diş açmak için kullanılan kesici bir alettir.
El, makine, spiral, düz yivli ve spiral nokta gibi farklı türleri bulunur.
Kullanılacak malzemeye ve delik tipine göre doğru klavuz seçimi, kaliteli vida açma işleminin temelidir.
